Κυκλικός κόμβος: Πού κινδυνεύει περισσότερο μια μοτοσυκλέτα;
950 περιστατικά σε 4 κυκλικούς κόμβους – Τι κατέγραψαν οι ερευνητές
Η παραχώρηση προτεραιότητας είναι ο σημαντικότερος παράγοντας
Η ταχύτητα, η παρουσία συνεπιβάτη και η γεωμετρία του δρόμου επηρεάζουν τον κίνδυνο.
Τι ισχύει στην Ελλάδα για την προτεραιότητα στους κυκλικούς κόμβους;
950 περιστατικά σε 4 κυκλικούς κόμβους – Τι κατέγραψαν οι ερευνητές
Οι κυκλικοί κόμβοι έχουν σχεδιαστεί για να διευκολύνουν τη ροή της κυκλοφορίας και να περιορίζουν τις επικίνδυνες διασταυρώσεις οχημάτων. Ωστόσο, για τους μοτοσυκλετιστές υπάρχει ένα σημείο που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή: η είσοδος στον κόμβο, εκεί όπου συναντώνται τα οχήματα που πλησιάζουν με εκείνα που ήδη κινούνται κυκλικά. Νέα επιστημονική έρευνα του 2026, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Transportation Research Interdisciplinary Perspectives, ανέλυσε 950 αλληλεπιδράσεις μοτοσυκλετών και εντόπισε τους παράγοντες που συνδέονται με τη σοβαρότητα των επικίνδυνων καταστάσεων. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Khon Kaen της Ταϊλάνδης, σε τέσσερις κυκλικούς κόμβους μίας λωρίδας κυκλοφορίας. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν drones για να καταγράψουν την πραγματική συμπεριφορά των οχημάτων και να αναλύσουν τις κινήσεις των μοτοσυκλετών κατά την είσοδό τους στους κόμβους. Συνολικά εξετάστηκαν 950 αλληλεπιδράσεις, οι οποίες αξιολογήθηκαν σε τέσσερις κατηγορίες σοβαρότητας: χαμηλή, μέτρια, σοβαρή και κρίσιμη. Σημαντική διευκρίνιση είναι ότι δεν πρόκειται για 950 τροχαία ατυχήματα. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τη μέθοδο Post-Encroachment Time (PET), η οποία υπολογίζει τη χρονική απόσταση ανάμεσα στη διέλευση δύο οχημάτων από το ίδιο σημείο. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να αξιολογήσουν πόσο επικίνδυνα πλησίασαν μεταξύ τους δύο οχήματα, ακόμη και όταν δεν υπήρξε πραγματική σύγκρουση.
Η παραχώρηση προτεραιότητας είναι ο σημαντικότερος παράγοντας
Το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα της έρευνας αφορά τη συμπεριφορά των οδηγών κατά την είσοδο στον κυκλικό κόμβο. Από όλους τους παράγοντες που εξετάστηκαν, η συμπεριφορά παραχώρησης προτεραιότητας είχε τη μεγαλύτερη στατιστική επίδραση στη σοβαρότητα των επικίνδυνων αλληλεπιδράσεων. Η κατάσταση γίνεται ιδιαίτερα απαιτητική όταν ένας αναβάτης πλησιάζει την είσοδο και πρέπει να εκτιμήσει ταυτόχρονα την ταχύτητα των υπόλοιπων οχημάτων, τη διαθέσιμη απόσταση και το εάν μπορεί να κινηθεί με ασφάλεια. Μια λανθασμένη εκτίμηση μπορεί να αφήσει ελάχιστο χρόνο αντίδρασης. Η μελέτη διαπίστωσε ακόμη ότι οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ δύο μοτοσυκλετών συνδέονταν με σοβαρότερες επικίνδυνες καταστάσεις συγκριτικά με εκείνες μεταξύ μοτοσυκλέτας και επιβατικού αυτοκινήτου. Το αποτέλεσμα αυτό δείχνει ότι ο αναβάτης δεν πρέπει να προσέχει μόνο τα αυτοκίνητα, αλλά και τις υπόλοιπες μοτοσυκλέτες που κινούνται στον κόμβο.
Η ταχύτητα, η παρουσία συνεπιβάτη και η γεωμετρία του δρόμου επηρεάζουν τον κίνδυνο.
Η έρευνα εξέτασε και τον τρόπο με τον οποίο η κατασκευή του κυκλικού κόμβου επηρεάζει τη συμπεριφορά των αναβατών. Ανάμεσα στις γεωμετρικές παραμέτρους που μελετήθηκαν, εκείνη που εμφάνισε στατιστικά σημαντική σχέση με τη σοβαρότητα των περιστατικών ήταν η ακτίνα εκτροπής της πορείας. Πρόκειται ουσιαστικά για τον βαθμό στον οποίο η χάραξη του δρόμου αναγκάζει ένα όχημα να αλλάξει κατεύθυνση κατά τη διέλευσή του. Η διαμόρφωση της εισόδου μπορεί να επηρεάσει την ταχύτητα με την οποία προσεγγίζει ένας αναβάτης τον κόμβο και την τροχιά που ακολουθεί. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η ταχύτητα εισόδου και η παρουσία συνεπιβάτη αποτελούν στατιστικά σημαντικούς παράγοντες στην αξιολόγηση των επικίνδυνων αλληλεπιδράσεων. Το συμπέρασμα είναι ότι δεν αρκεί ένας κυκλικός κόμβος να έχει τις σωστές διαστάσεις. Σημασία έχει και το πώς η γεωμετρία του επηρεάζει την πραγματική συμπεριφορά των μοτοσυκλετιστών.
Τι ισχύει στην Ελλάδα για την προτεραιότητα στους κυκλικούς κόμβους;
Ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο για τους Έλληνες αναβάτες είναι ότι δεν έχει πάντοτε προτεραιότητα αυτός που βρίσκεται ήδη μέσα στον κυκλικό κόμβο. Σύμφωνα με το άρθρο 30 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Ν. 5209/2025), η προτεραιότητα στους κόμβους καθορίζεται από την υπάρχουσα σήμανση. Όταν στην είσοδο υπάρχει πινακίδα παραχώρησης προτεραιότητας ή STOP, ο εισερχόμενος οφείλει να συμμορφωθεί. Αν δεν υπάρχει σήμανση που να καθορίζει διαφορετικά την προτεραιότητα, εφαρμόζεται ο γενικός κανόνας της προτεραιότητας από δεξιά, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις. Αυτό σημαίνει ότι ο μοτοσυκλετιστής πρέπει να ελέγχει τη σήμανση κάθε κόμβου και να μην θεωρεί δεδομένο ότι ισχύει ο ίδιος κανόνας παντού.Τα ευρήματα της μελέτης μεταφράζονται σε μερικές πολύ συγκεκριμένες πρακτικές συμβουλές. Ο αναβάτης πρέπει να μειώνει έγκαιρα την ταχύτητά του, πριν φτάσει στο σημείο εισόδου, ώστε να έχει επαρκή χρόνο να παρατηρήσει την κυκλοφορία. Παράλληλα, χρειάζεται να ελέγχει όχι μόνο τα αυτοκίνητα αλλά και τα δίκυκλα που προσεγγίζουν ή κινούνται ήδη στον κόμβο. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν ένα άλλο όχημα πλησιάζει με ταχύτητα που είναι δύσκολο να εκτιμηθεί. Σε αυτή την περίπτωση, η ασφαλέστερη επιλογή είναι να μην επιχειρηθεί η είσοδος εάν δεν υπάρχει επαρκές χρονικό περιθώριο. Επιπλέον, είναι σημαντικό να αποφεύγονται οι απότομες αλλαγές ταχύτητας ή τροχιάς, ιδιαίτερα όταν η μοτοσυκλέτα βρίσκεται ήδη υπό κλίση.
Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι η ασφάλεια μιας μοτοσυκλέτας σε κυκλικό κόμβο δεν εξαρτάται μόνο από την κατασκευή του δρόμου, αλλά κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο ο αναβάτης και οι υπόλοιποι οδηγοί διαχειρίζονται την προτεραιότητα. Και αυτό είναι κάτι που αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία στην καθημερινή αστική μετακίνηση, όπου οι κυκλικοί κόμβοι αποτελούν συχνό σημείο συνάντησης διαφορετικών οχημάτων.
