Μοτοσυκλέτες και διόδια: Γιατί αδικούνται κατάφωρα;

Η απουσία ξεχωριστής λωρίδας εκθέτει σε καιρικά φαινόμενα και κίνδυνο.
Αλλού είναι δωρεάν και εδώ ούτε με e-pass.
Χρεώνεται σαν μισό αυτοκίνητο ενώ ζυγίζει λιγότερο από το 1/3. Γιατί;
Η τεχνητή «ακινησία» μιας κατεξοχήν ευέλικτης μετακίνησης

mototriti Team

Η απουσία ξεχωριστής λωρίδας εκθέτει σε καιρικά φαινόμενα και κίνδυνο.

Η συζήτηση γύρω από τα διόδια και τις μοτοσυκλέτες στην Ελλάδα δεν είναι καινούργια. Παραμένει όμως επίκαιρη, καθώς αγγίζει ζητήματα καθημερινότητας, ασφάλειας και –τελικά– δικαιοσύνης στη μετακίνηση. Με ουδέτερο τόνο, αξίζει να εξεταστούν ορισμένες πτυχές που δείχνουν ότι το υπάρχον σύστημα δεν λαμβάνει πάντα υπόψη τις ιδιαιτερότητες των δικύκλων.

Σε αντίθεση με άλλα μέσα μεταφοράς, ο αναβάτης μοτοσυκλέτας είναι πλήρως εκτεθειμένος στις καιρικές συνθήκες. Είτε πρόκειται για καύσωνα, βροχή ή χαμηλές θερμοκρασίες, η αναμονή στα διόδια δεν είναι απλώς θέμα καθυστέρησης, αλλά και σωματικής καταπόνησης, χωρίς λόγο.
Παρόλα αυτά, στην Ελλάδα δεν προβλέπεται ξεχωριστή λωρίδα διέλευσης για μοτοσυκλέτες. Οι αναβάτες καλούνται να περιμένουν στην ίδια ουρά με τα αυτοκίνητα, ακόμη και σε περιόδους υψηλής κυκλοφορίας. Αυτό δημιουργεί δύο βασικά ζητήματα: αφενός αυξάνει την ταλαιπωρία, αφετέρου ενισχύει τον κίνδυνο ατυχημάτων, καθώς οι μοτοσυκλέτες βρίσκονται ανάμεσα σε μεγαλύτερα και βαρύτερα οχήματα. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γαλλία, η προσέγγιση είναι διαφορετική. Υπάρχουν είτε ειδικές λωρίδες για δίκυκλα είτε συστήματα ταχείας διέλευσης χωρίς στάση, που μειώνουν την έκθεση και τον χρόνο αναμονής.
 

Αλλού είναι δωρεάν και εδώ ούτε με e-pass

Σε χώρες όπως η Πορτογαλία και η Ισπανία, οι μοτοσυκλέτες εξαιρούνται από την χρέωση των διοδίων. Σε άλλες περιπτώσεις με πιο ευέλικτη προσέγγιση, χρησιμοποιείται σύστημα ετήσιας χρέωσης (βινιέτα), ανεξαρτήτως διαδρομών.
Η εισαγωγή ηλεκτρονικών συστημάτων όπως τα e-pass θα μπορούσε να λύσει πολλά από τα παραπάνω προβλήματα. Στην πράξη, όμως, δεν λειτουργεί ιδανικά για τις μοτοσυκλέτες.
Αναβάτες αναφέρουν περιπτώσεις όπου το σύστημα χρεώνει λανθασμένα τη διέλευση ως αυτοκινήτου ή απαιτεί διαδικασίες που δεν είναι φιλικές προς τη χρήση από δίκυκλα (π.χ. τοποθέτηση πομποδέκτη). Αν και πρόκειται για τεχνικά ζητήματα, επηρεάζουν την εμπειρία χρήσης και ενισχύουν την αίσθηση ότι το σύστημα δεν έχει σχεδιαστεί με γνώμονα να συμπεριλαμβάνει τις μοτοσυκλέτες. Την ίδια στιγμή, διεθνώς αναπτύσσονται πιο προηγμένες λύσεις, όπως πλήρως αυτόματες χρεώσεις χωρίς στάση ή ειδικές λωρίδες για διέλευση δικύκλων. Η υιοθέτηση τέτοιων πρακτικών θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά την καθημερινότητα των μοτοσυκλετιστών και να εκσυγχρονίσει το ελληνικό δίκτυο.
 

Χρεώνεται σαν μισό αυτοκίνητο ενώ ζυγίζει λιγότερο από το 1/3. Γιατί;

Στην Ελλάδα, τα διόδια για μοτοσυκλέτες είναι χαμηλότερα από εκείνα των αυτοκινήτων, αλλά παραμένουν μέρος ενός ενιαίου συστήματος χρέωσης που βασίζεται κυρίως στη χρήση του δρόμου.
Ωστόσο, τίθεται ένα εύλογο ερώτημα: κατά πόσο η φθορά που προκαλεί μια μοτοσυκλέτα στο οδόστρωμα είναι συγκρίσιμη με αυτή ενός αυτοκινήτου ή –ακόμη περισσότερο– ενός φορτηγού; Πώς προκύπτει η εν λόγω κοστολόγηση;

Δηλαδή, η λογική των χρεώσεων δείχνει ότι:

Η τεχνητή «ακινησία» μιας κατεξοχήν ευέλικτης μετακίνησης

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της μοτοσυκλέτας είναι η ευελιξία της. Στην καθημερινή μετακίνηση, τα δίκυκλα επιλέγονται ακριβώς επειδή μειώνουν τον χρόνο μετακίνησης και αποσυμφορούν την κυκλοφορία. Στα διόδια, όμως, αυτό το πλεονέκτημα ακυρώνεται πλήρως. Η υποχρεωτική ένταξη των μοτοσυκλετών στην ίδια ροή με τα αυτοκίνητα οδηγεί σε φαινόμενα «τεχνητής συμφόρησης», όπου ένα μέσο που θα μπορούσε να κινηθεί ταχύτερα, αναγκάζεται να παραμένει στάσιμο.

Η απουσία διαφοροποίησης στον τρόπο διαχείρισης των μοτοσυκλετών δείχνει ότι το σύστημα κυκλοφορίας αντιμετωπίζει όλα τα οχήματα με παρόμοια λογική, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις λειτουργικές διαφορές τους.