Είναι έγκλημα η απροσεξία στον δρόμο;

Κανένας οδηγός δεν είναι διαρκώς απόλυτα συγκεντρωμένος.
Το ανθρώπινο λάθος δεν μπορεί να εξισώνεται με την εγκληματική αμέλεια.
Μια στιγμή απροσεξίας μπορεί να κοστίσει μια ανθρώπινη ζωή.
Όταν η επικίνδυνη συμπεριφορά γίνεται επιλογή, η ευθύνη αλλάζει.

mototriti Team

Κανένας οδηγός δεν είναι διαρκώς απόλυτα συγκεντρωμένος.

Η οδήγηση απαιτεί διαρκή προσοχή, όμως το να ζητάμε από τον άνθρωπο να βρίσκεται κάθε δευτερόλεπτο σε κατάσταση απόλυτης συγκέντρωσης δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Όλοι μπορεί να αφαιρεθούμε για μια στιγμή, να τραβήξει το βλέμμα μας κάτι στο πλάι του δρόμου, να χάσουμε για κλάσματα του δευτερολέπτου την πλήρη εικόνα όσων συμβαίνουν μπροστά μας. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είμαστε ασυνείδητοι οδηγοί ή ότι αδιαφορούμε για την ασφάλεια των άλλων. Σημαίνει ότι πίσω από κάθε τιμόνι βρίσκεται ένας άνθρωπος, με περιορισμένη ικανότητα διαρκούς επαγρύπνησης.
Το πρόβλημα είναι ότι όταν αυτή η στιγμιαία απροσεξία οδηγεί σε ένα ατύχημα, συχνά αντιμετωπίζουμε τον οδηγό σαν να μην έχουμε κάνει ποτέ το ίδιο. Είναι εύκολο να καταδικάσουμε το λάθος του άλλου επειδή είδε τις συνέπειές του, ενώ το δικό μας αντίστοιχο λάθος μπορεί απλώς να μην είχε αποτέλεσμα. Μια ματιά στο κινητό, ένα δευτερόλεπτο αφηρημάδας ή μια στιγμή που το μυαλό ταξίδεψε μπορεί να έχουν συμβεί σε πάρα πολλούς από εμάς. Η διαφορά είναι ότι τις περισσότερες φορές η τύχη λειτουργεί υπέρ μας και τίποτα δεν συμβαίνει.
 

Το ανθρώπινο λάθος δεν μπορεί να εξισώνεται με την εγκληματική αμέλεια.

Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο στιγμιαίο λάθος και στη συμπεριφορά που γνωρίζουμε εκ των προτέρων ότι είναι επικίνδυνη και παρ' όλα αυτά επιλέγουμε να επαναλαμβάνουμε. ¶λλο είναι να αφαιρεθείς για μια στιγμή και άλλο να κρατάς συστηματικά το κινητό στο χέρι ενώ οδηγείς, να κοιτάζεις την οθόνη αντί για τον δρόμο ή να επιλέγεις να κινηθείς με υπερβολική ταχύτητα σε έναν στενό δρόμο. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά όταν κάποιος αποφασίζει να οδηγήσει έχοντας καταναλώσει αλκοόλ.
Η ίδια η αντιμετώπιση των παραβάσεων από την Πολιτεία αναγνωρίζει αυτή τη διαφοροποίηση, καθώς η χρήση κινητού, η μεγάλη υπέρβαση ταχύτητας και η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ συγκαταλέγονται στις συμπεριφορές που αντιμετωπίζονται ως ιδιαίτερα επικίνδυνες. Δεν είναι λοιπόν λογικό να βάζουμε στο ίδιο καλάθι τον οδηγό που για μια στιγμή έχασε την προσοχή του και εκείνον που δημιουργεί συνειδητά, ξανά και ξανά, πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο για τους γύρω του.
 

Μια στιγμή απροσεξίας μπορεί να κοστίσει μια ανθρώπινη ζωή.

Από την άλλη πλευρά, το γεγονός ότι η απροσεξία είναι ανθρώπινη δεν σημαίνει ότι οι συνέπειές της παύουν να είναι πραγματικές. Στον δρόμο δεν υπάρχει πάντα δεύτερη ευκαιρία. Ένα κλάσμα του δευτερολέπτου αρκεί για να μην αντιληφθείς έναν πεζό, έναν δικυκλιστή ή ένα όχημα που έχει σταματήσει μπροστά σου. Και σε αντίθεση με πολλά άλλα καθημερινά λάθη, ένα λάθος στην οδήγηση μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο εμάς αλλά και ανθρώπους που δεν είχαν καμία συμμετοχή στην απόφασή μας.
Τα στοιχεία δείχνουν άλλωστε το μέγεθος του προβλήματος: το 2024 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 11.000 τροχαία με νεκρούς ή τραυματίες και 664 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Η απροσεξία μπορεί να είναι ανθρώπινη, αλλά ακριβώς επειδή γνωρίζουμε πόσο σοβαρές μπορεί να είναι οι συνέπειές της, η προσπάθεια να περιοριστεί δεν μπορεί να θεωρείται υπερβολική. Το ζητούμενο δεν είναι να απαιτήσουμε το αδύνατο από κάθε οδηγό, αλλά να αναγνωρίσουμε ότι η προσοχή στον δρόμο είναι ευθύνη που δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε χαλαρά.
 

Όταν η επικίνδυνη συμπεριφορά γίνεται επιλογή, η ευθύνη αλλάζει.

Κάπου εδώ βρίσκεται ίσως και η ουσία της συζήτησης. Δεν είναι όλες οι παραβάσεις ίδιες και δεν έχουν όλες οι στιγμές απροσεξίας την ίδια ηθική βαρύτητα. Ένα στιγμιαίο λάθος δεν είναι το ίδιο με μια συνειδητή επιλογή που αυξάνει διαρκώς τον κίνδυνο. Ο οδηγός που αφαιρέθηκε για δύο δευτερόλεπτα δεν μπορεί να εξισωθεί χωρίς δεύτερη σκέψη με εκείνον που οδηγεί με 100 χλμ./ώρα σε στενό δρόμο, χρησιμοποιεί συνεχώς το κινητό ή πιάνει το τιμόνι έχοντας πιει.
Και εδώ η λέξη «ευθύνη» αποκτά μεγαλύτερη σημασία από την απλή «απροσεξία». Όσο περισσότερο γνωρίζουμε τον κίνδυνο και επιλέγουμε συνειδητά να τον αγνοούμε, τόσο περισσότερο απομακρυνόμαστε από το ανθρώπινο λάθος και πλησιάζουμε στην ανεύθυνη συμπεριφορά. Η Τροχαία, άλλωστε, κατέγραψε το 2024 εκατοντάδες χιλιάδες παραβάσεις υπερβολικής ταχύτητας και δεκάδες χιλιάδες παραβάσεις σχετικές με αλκοόλ και χρήση κινητού. Ίσως λοιπόν το σωστό ερώτημα δεν είναι αν κάθε απροσεξία είναι «έγκλημα», αλλά πού τελειώνει το ανθρώπινο λάθος και πού αρχίζει η συνειδητή αδιαφορία για τον κίνδυνο.