Γιατί ο κινητήρας καθορίζει την αίσθηση της μοτοσυκλέτας

Πώς λειτουργεί ένας κινητήρας - ροπή και ιπποδύναμη.
Δικύλινδρος εν σειρά: παλμός και ροπή από χαμηλά.
Τετρακύλινδρος εν σειρά: ροή και έκρηξη ψηλά.
Εσύ με τι γουστάρεις περισσότερο;

mototriti Team

Πώς λειτουργεί ένας κινητήρας – ροπή και ιπποδύναμη

Αν μπορούσαμε να καταλάβουμε στο 100% τι «αίσθηση» έχει μία μοτοσυκλέτα μόνο από τα νούμερα, θα μπορούσαμε να ξέρουμε ποια μας ταιριάζει κοιτώντας τους καταλόγους. Παρόλα αυτά, τα πράγματα δεν είναι έτσι και υπάρχει στιγμή στην οδήγηση όπου δεν σε νοιάζει η ιπποδύναμη, ούτε η ροπή, ούτε τα τεχνικά χαρακτηριστικά. Σε νοιάζει μόνο πώς νιώθεις την μοτοσυκλέτα στην πράξη. Εκεί γεννιέται ο χαρακτήρας του κινητήρα και το στήσιμο μιας μοτοσυκλέτας. Αλλος σου μιλάει χαμηλόφωνα και σε τραβάει από νωρίς, άλλος σε προκαλεί να τον ανεβάσεις στροφές για να σου δείξει τι μπορεί να κάνει.
Ο δικύλινδρος,  ο τρικύλινδρος και ο τετρακύλινδρος εν σειρά δεν είναι απλώς διαφορετικές διατάξεις. Είναι εντελώς διαφορετικοί τρόποι να ζήσεις την ίδια διαδρομή. Ο χαρακτήρας ενός κινητήρα φαίνεται στον τρόπο που αντιδρά στο γκάζι, στο πώς γεμίζει με δύναμη και στο πώς σε «καθοδηγεί». Έχει να κάνει με το αν θέλεις ο κινητήρας να σε «τραβάει από το χέρι» ή να σε προσκαλεί να τον κυνηγήσεις.
Για να καταλάβουμε τη διαφορά στην αίσθηση, πρέπει πρώτα να καταλάβουμε τι συμβαίνει μηχανολογικά. Σε κάθε κινητήρα, το μίγμα αέρα και καυσίμου εισέρχεται στον κύλινδρο μέσω των βαλβίδων (που ανοιγοκλείνουν από τον εκκεντροφόρο άξονα), συμπιέζεται από το έμβολο (πιστόνι) και αναφλέγεται από το μπουζί. Η ανάφλεξη σπρώχνει το πιστόνι προς τα κάτω και, μέσω της μπιέλας, περιστρέφεται ο στροφαλοφόρος άξονας. Αυτή η περιστροφή μεταφέρεται μέσω άλλων μερών στην αλυσίδα και ,τελικά,  κινείται ο τροχός. Όλα αυτά επαναλαμβάνονται χιλιάδες φορές το λεπτό, ανάλογα τι γράφει το στροφόμετρο σου. Εκεί που αλλάζουν τα πράγματα είναι στο πόσοι κύλινδροι συμμετέχουν, σε τι διάταξη, πόσο συχνά γίνεται η ανάφλεξη, τι διάμετρο και διαδρομή έχουν τα πιστόνια στους κυλίνδρους κλπ.



Στις περισσότερες περιπτώσεις, όσο μεγαλύτερη διαδρομή έχει το πιστόνι στον κύλινδρο, τόσο μεγαλύτερη ροπή στρέψης ασκεί η μπιέλα στον στροφαλοφόρο άξονα, άρα και μεγαλύτερη «έκρηξη» στις χαμηλές σ.α.λ. Όμως, όσο μεγαλύτερη είναι η διαδρομή του πιστονιού, τόσο περιορίζεται το πόσο γρήγορα μπορεί να κάνει ένα κύκλο και άρα το πόσες σ.α.λ. μπορεί να «ανεβάσει». Όσο μικρότερη η διαδρομή του εμβόλου (με μεγαλύτερο διάμετρο πιθανόν), ασκείται μικρότερη ροπή στον στροφαλοφόρο μεν αλλά επιτρέπονται περισσότερες στροφές ανά λεπτό και άρα μεγαλύτερη ιπποδύναμη και συσσώρευση «στα ψηλά».
Και αυτό είναι που μεταφράζεται άμεσα σε αίσθηση σε αυτόν που οδηγεί.

Παρατήρησε στην εικόνα πόσο μεγαλύτερο κύκλο διαγράφει το πιστόνι που διανύει μεγαλύτερη απόσταση στον κύλινδρο (δεξιά) από αυτό που βρίσκεται πρώτο (αριστερά) με την μεγαλύτερη διάμετρο. Η «τελεία» στο κέντρο του κύκλου συμβολίζει τον στροφαλοφόρο άξονα και οι «μπλε γραμμή» την μπιέλα, μεταξύ άλλων. Όσο μεγαλύτερη είναι η ακτίνα του κύκλου που διαγράφεται, τόσο μεγαλύτερη ροπή στρέψης μπορεί να ασκηθεί από την μπιέλα στον στροφαλοφόρο, και αυτό ονομάζεται μοχλοβραχίονας στη φυσική (βλ. δεξιά εικόνα).

Δικύλινδρος εν σειρά: παλμός και ροπή από χαμηλά.

Ο δικύλινδρος εν σειρά είναι ο κινητήρας που σε κερδίζει χωρίς προσπάθεια. Με δύο κυλίνδρους να μοιράζονται τον ίδιο στρόφαλο, οι αναφλέξεις έρχονται με χρονικά διαστήματα. Αυτό δημιουργεί παλμό. Κάθε έκρηξη γίνεται αισθητή, με τη μορφή πιο «νευρικού» γκαζιού. Ανοίγεις το γκάζι και νιώθεις αμέσως ότι κάτι συμβαίνει. Η δύναμη έρχεται νωρίς, γεμάτη, χωρίς να χρειάζεται στροφές, γιατί η ροπή είναι μεγάλη, όπως αναφέραμε πιο πριν. Δεν κυνηγάς το στροφόμετρο με αποτέλεσμα στην πόλη να είναι ξεκούραστος (για λογικούς κυβισμούς και ιπποδυνάμεις) και στον επαρχιακό απολαυστικός. Ο ήχος του, ειδικά στους σύγχρονους δικύλινδρους με στρόφαλο 270 μοιρών, έχει ρυθμό και βάθος. Δεν ουρλιάζει, μιλάει. Αυτός ο χαρακτήρας δημιουργεί μια πολύ άμεση σχέση με τη μοτοσυκλέτα. Νιώθεις τον κινητήρα να σας σπρώχνει ,κυριολεκτικά, και να γεμίζει τον δρόμο μπροστά σου. Σε κάνει να οδηγείς πιο «μέσα» στη μοτοσυκλέτα και να παίζεις με το γκάζι. Είναι κινητήρας που σου δίνει συναίσθημα χωρίς να πρέπει να κάνεις πολλά.

Τετρακύλινδρος εν σειρά: ροή και έκρηξη ψηλά.

Ο τετρακύλινδρος εν σειρά έχει τέσσερα έμβολα και ο στρόφαλος κινείται σχεδόν συνεχόμενα από τα ίδια τα πιστόνια, και όχι αδρανειακά ανάμεσα από τις αναφλέξεις, με αποτέλεσμα την μεταξένια/βουτυρένια αίσθηση.



Οι κραδασμοί μειώνονται και η ροή ισχύος γίνεται ομαλή. Στις χαμηλές στροφές μοιάζει ήρεμος, σχεδόν αποστασιοποιημένος. Όμως όσο ανεβαίνουν οι στροφές, αποκαλύπτει τον πραγματικό του χαρακτήρα. Η δύναμη χτίζεται γραμμικά, χωρίς κενά, και ψηλά μετατρέπεται σε καθαρή επιτάχυνση. Εκεί καταλαβαίνεις γιατί αυτή η διάταξη έγινε θρύλος. Ο ήχος μεταμορφώνεται σε ουρλιαχτό και η μοτοσυκλέτα αποκτά ένταση. Αυτή η διάταξη με μικρότερες διαδρομές των πλατύτερων εμβόλων, όπως αναφέρθηκε, επιτρέπει στον κινητήρα να ανεβάζει πολύ υψηλές στροφές και εκεί βρίσκεται και η μαγεία του τετρακύλινδρου σε σειρά. Όσο ανεβαίνουν οι στροφές, τόσο πιο αποδοτικός γίνεται, σαν να σε προκαλεί να τον … σπάσεις. Η δύναμη δεν έρχεται με χτύπημα, αλλά με συσσώρευση. Στην οδήγηση, ο τετρακύλινδρος σου δίνει ακρίβεια. Δεν σε τραβάει απότομα, δεν σε αιφνιδιάζει. Σου επιτρέπει να κρατήσεις γραμμή και να δουλέψεις τον ρυθμό σου. Είναι κινητήρας που σε ανταμείβει όσο πιο πολύ τον πιέζεις. Δεν σου χαρίζει συγκινήσεις με την πρώτη επαφή — πρέπει να τον κυνηγήσεις.
 

Εσύ με τι γουστάρεις περισσότερο;

Η επιλογή δεν έχει να κάνει με το ποιος κινητήρας είναι καλύτερος. Έχει να κάνει με το πώς θέλεις να οδηγείς. Αν θες ροπή διαθέσιμη παντού, παλμό και άμεση απόκριση χωρίς σκέψη, ο δικύλινδρος εν σειρά θα σου μιλήσει πιο άμεσα. Αν όμως απολαμβάνεις το ουρλιαχτό στον ήχο, τις ψηλές στροφές και την αίσθηση ότι όσο πιο πολύ πιέζεις τόσο περισσότερα σου δίνει, τότε ο τετρακύλινδρος σε σειρά σε περιμένει να παίξετε. Από την άλλη, ο τρικύλινδρος εν σειρά είναι μία μέση κατάσταση ανάμεσα στους δύο προαναφερθέντες κινητήρες και συνδυάζει εν μέρει τα χαρακτηριστικά τους.
Κανένας δεν είναι ανώτερος. Είναι διαφορετικές φιλοσοφίες. Ο ένας σε βάζει στο κέντρο της εμπειρίας από το πρώτο μέτρο και μοιάζει με διάλογο. Ο άλλος φαντάζει με μονόλογο που συνεχίζεται και σε προκαλεί να τον κατακτήσεις. Η σωστή μοτοσυκλέτα δεν είναι αυτή με τα καλύτερα νούμερα στα τεχνικά χαρακτηριστικά, αλλά αυτή που σε κάνει να ψάχνεις αφορμή να βγεις για βόλτα γιατί γουστάρεις το «πώς πάει». Και εκεί, ο κινητήρας σίγουρα παίζει το ρόλο του…