Χαλάει το κράνος άμα πέσει από τη μοτοσυκλέτα;

Ένα άδειο κράνος που πέφτει από τη σέλα δεν σημαίνει αυτόματα ότι πρέπει να αντικατασταθεί. Αν όμως έχει δεχθεί ισχυρή πρόσκρουση ή έπεσε με το κεφάλι μέσα, η κατάσταση αλλάζει. Η εξωτερική εμφάνιση δεν αρκεί για να κρίνεις αν έχει υποστεί ζημιά το εσωτερικό του. Το ύψος, η ταχύτητα, η επιφάνεια και κυρίως το αν φοριόταν το κράνος είναι αυτά που καθορίζουν την απόφαση.

mototriti Team

Ένα άδειο κράνος που πέφτει από τη σέλα δεν καταστρέφεται απαραίτητα.

Είναι από τις πιο συνηθισμένες ερωτήσεις των αναβατών: αν μου πέσει το κράνος από τη μοτοσυκλέτα, πρέπει να το πετάξω; Η απάντηση δεν είναι ένα απόλυτο «ναι» ή «όχι». Σημασία έχει πώς έπεσε, από ποιο ύψος και πάνω σε τι επιφάνεια.
Η Snell Foundation αναφέρει ότι ένα κράνος που πέφτει από το χέρι, τη σέλα ή το τιμόνι μιας μοτοσυκλέτας, δεν χρειάζεται γενικά να αντικατασταθεί μόνο και μόνο εξαιτίας αυτής της πτώσης. Η ίδια πηγή όμως επισημαίνει ότι οι συχνές πτώσεις ή μια πτώση με μεγάλη ταχύτητα μπορούν να επηρεάσουν την προστατευτική του ικανότητα. Ο λόγος βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ένα κράνος. Το εξωτερικό κέλυφος κατανέμει τα φορτία της πρόσκρουσης, ενώ το EPS εσωτερικό παραμορφώνεται ώστε να απορροφήσει μέρος της ενέργειας πριν αυτή φτάσει στο κεφάλι. Δεν είναι λοιπόν μόνο το αν έμεινε μια γρατζουνιά στο κέλυφος που έχει σημασία, αλλά το φορτίο που δέχθηκε συνολικά η κατασκευή. Ένα κράνος που γλιστράει από τη σέλα και πέφτει από μικρό ύψος στο επίπεδο έδαφος είναι διαφορετική περίπτωση από ένα κράνος που πέφτει από μεγάλο ύψος πάνω σε τσιμέντο, χτυπάει σε γωνία ή αναπηδά πολλές φορές.
Με απλά λόγια, το «μου έπεσε» δεν περιγράφει από μόνο του την ένταση της πρόσκρουσης.
 

Το μεγάλο «ναι ή όχι» είναι αν το φορούσες όταν χτύπησε.

Η σημαντικότερη διαφορά είναι αν το κράνος ήταν άδειο ή «φορεμένο». Όταν το κράνος βρίσκεται στο κεφάλι του αναβάτη κατά την πρόσκρουση, η κατασκευή καλείται να διαχειριστεί την κίνηση και τη μάζα του κεφαλιού μαζί με την υπόλοιπη ενέργεια του χτυπήματος.
Εδώ βρίσκεται και η βασική διαφορά από ένα απλό πέσιμο από τη σέλα. Η Snell αναφέρει ότι η πραγματική ζημιά συνδέεται κυρίως με την πρόσκρουση όταν υπάρχει κεφάλι μέσα στο κράνος και συστήνει αντικατάσταση όταν το κράνος έχει εμπλακεί σε πρόσκρουση ενώ χρησιμοποιούνταν.
Οι οδηγίες της SHOEI είναι ακόμη πιο ξεκάθαρες: τα κράνη σχεδιάζονται για να απορροφούν μία σημαντική πρόσκρουση και, μετά από σύγκρουση κατά την οδήγηση, πρέπει να αντικαθίστανται ακόμη και αν εξωτερικά δεν φαίνονται κατεστραμμένα. Ο λόγος είναι ότι το υλικό απορρόφησης μπορεί να έχει συμπιεστεί κατά την πρόσκρουση χωρίς η ζημιά να είναι εμφανής. Αυτό σημαίνει ότι ένα κράνος που έπεσε από το χέρι δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο με ένα κράνος που χτύπησε στην άσφαλτο ενώ το φορούσες.
Αντίστοιχα, ένα κράνος που έφυγε από τη μοτοσυκλέτα ενώ αυτή κινούνταν είναι διαφορετική περίπτωση από ένα κράνος που έπεσε ακίνητο από τη σέλα. Στη δεύτερη περίπτωση γνωρίζεις περίπου την ενέργεια του χτυπήματος. Στην πρώτη, μπορεί να έχει προηγηθεί πτώση, αναπήδηση και πολλαπλές προσκρούσεις σε άγνωστα σημεία.
Γι' αυτό η Snell χαρακτηρίζει ως ιδιαίτερα προβληματική την περίπτωση ενός κράνους που πέφτει από μοτοσυκλέτα με ταχύτητα, ακόμη και όταν αυτό δεν φοριέται.
 

Πρέπει να ελέγξεις όλα τα επιμέρους τμήματα γιατί λειτουργούν συμπληρωματικά

Το πρώτο πράγμα που κοιτάζει ο αναβάτης μετά από μια πτώση είναι συνήθως το εξωτερικό κέλυφος. Και σωστά. Όμως η γρατζουνιά από μόνη της δεν λέει όλη την ιστορία.
Περιστρέφουμε το κράνος και ελέγχουμε το κέλυφος κάτω από καλό φωτισμό. Ψάχνουμε για ρωγμές, βαθιά χτυπήματα, παραμορφώσεις, αποκολλήσεις, έντονα σημάδια γύρω από το σημείο πρόσκρουσης ή εξαρτήματα που έχουν μετακινηθεί. Ελέγχουμε επίσης τους αεραγωγούς, το spoiler, τα πλαϊνά της ζελατίνας και όλα τα σημεία που μπορεί να έχουν χτυπήσει στο έδαφος.
Στη συνέχεια ελέγχουμε τη ζελατίνα και τον μηχανισμό της. Ανοίγει και κλείνει όπως πριν; Κουμπώνει σωστά; Οι πλαϊνοί μηχανισμοί έχουν την ίδια αίσθηση; Υπάρχει κάποιο εξάρτημα που έχει χαλαρώσει ή πλέον δεν βρίσκεται στη θέση του;
Το ίδιο σημαντικό είναι το εσωτερικό. Τα αφρώδη τμήματα EPS δεν πρέπει να πιέζονται, να ξύνονται ή να τροποποιούνται προκειμένου να γίνει έλεγχος. Αφαιρούμε μόνο τα εσωτερικά μαξιλαράκια που προβλέπει ο κατασκευαστής και εξετάζουμε ό,τι είναι ορατό για ρωγμές, βαθουλώματα, συμπιεσμένα σημεία ή αποκόλληση.
Η NHTSA επισημαίνει ότι το κράνος λειτουργεί ως ενιαίο σύστημα και ότι η απόδοση στην προστασία από κρούση εξαρτάται από τον συνολικό σχεδιασμό και την κατασκευή του, όχι μόνο από ένα μεμονωμένο εξάρτημα. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι επεμβάσεις στο εσωτερικό μπορούν να επηρεάσουν την ακεραιότητά του.
Ακόμη και το πώς «κάθεται» το κράνος στο κεφάλι αποτελεί ένδειξη. Αν μετά την πτώση το κράνος φαίνεται να κάθεται διαφορετικά, έχει γίνει πιο χαλαρό ή μετακινείται περισσότερο στο κεφάλι, δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί επιπόλαια.
 

Πότε το κράνος θέλει αλλαγή χωρίς δεύτερη σκέψη;

Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες δεν αξίζει να προσπαθήσεις να «διαγνώσεις» το κράνος μόνος σου. Αν το κράνος έχει δεχθεί πρόσκρουση ενώ φοριόταν, η ασφαλής επιλογή είναι η αντικατάσταση. Το ίδιο ισχύει όταν υπάρχει εμφανής ζημιά στο κέλυφος ή στο EPS, όταν έχουν παραμορφωθεί εξαρτήματα ή όταν δεν είσαι σε θέση να γνωρίζεις πόσο δυνατά και σε ποια σημεία χτύπησε. Το ίδιο ισχύει για ένα κράνος που έπεσε από τη μοτοσυκλέτα εν κινήσει. Μπορεί εξωτερικά να έχει μόνο μερικές γρατζουνιές, όμως δεν γνωρίζεις πόσες φορές χτύπησε στην άσφαλτο, με ποια ταχύτητα και σε ποια σημεία. Σε μια τέτοια περίπτωση δεν υπάρχει λόγος να θεωρήσεις ότι επειδή το κέλυφος «φαίνεται εντάξει», το κράνος παραμένει σίγουρα στην αρχική του κατάσταση.
Πιο ξεκάθαρη είναι και η περίπτωση των επαναλαμβανόμενων πτώσεων. Ένα μεμονωμένο, χαμηλής ενέργειας πέσιμο ενός άδειου κράνους δεν αντιμετωπίζεται όπως μια σειρά από δυνατές πτώσεις πάνω σε σκληρές επιφάνειες. Η Snell επισημαίνει ότι η συχνή κακομεταχείριση και οι επαναλαμβανόμενες πτώσεις μπορούν σταδιακά να υποβαθμίσουν την απόδοση του κράνους. Αν υπάρχει αμφιβολία, η επικοινωνία με τον κατασκευαστή είναι προτιμότερη από μια αυθαίρετη επισκευή. Φωτογραφίες του σημείου πρόσκρουσης, του κελύφους, της ζελατίνας, των μηχανισμών και του εσωτερικού μπορούν να βοηθήσουν τον κατασκευαστή να αξιολογήσει την κατάσταση. Δεν μπορούν όμως πάντα να αποκαλύψουν μια εσωτερική αλλοίωση.
Συμπερασματικά, το ότι ένα κράνος έπεσε από τη μοτοσυκλέτα δεν σημαίνει από μόνο του ότι καταστράφηκε. Ένα άδειο κράνος που γλίστρησε από τη σέλα και έπεσε από μικρό ύψος συνήθως χρειάζεται πρώτα προσεκτικό έλεγχο και όχι αυτόματα αντικατάσταση. Αν όμως η πτώση έγινε με μεγάλη ταχύτητα, υπήρξαν πολλαπλά χτυπήματα, υπάρχουν εμφανείς ζημιές ή το κράνος φοριόταν τη στιγμή της πρόσκρουσης, η αντιμετώπιση αλλάζει.
Το βασικό είναι να θυμάσαι ότι το κράνος δεν χρειάζεται να φαίνεται διαλυμένο για να έχει χάσει μέρος της ικανότητάς του να προστατεύσει. Και επειδή η κατάσταση του EPS ή μιας εσωτερικής δομικής αστοχίας δεν μπορεί πάντα να επιβεβαιωθεί με μια απλή ματιά, όταν το ιστορικό της πρόσκρουσης είναι σοβαρό ή άγνωστο, η αντικατάσταση είναι η πιο συντηρητική επιλογή.