Νέος ΚΟΚ: Αυστηρότητα, αντιδράσεις και το ερώτημα αν αλλάζει πραγματικά η οδηγική νοοτροπία

«Μιλάτε για πρόστιμα, όχι για παιδεία»: Τι μας έγραψε ένας αναγνώστης.
Τα επιχειρήματα υπέρ της αυστηροποίησης: Ασφάλεια πάνω απΆ όλα.
Καμία αναλογικότητα στα πρόστιμα και χωρίς υποδομές .
Εκπαίδευση στην οδική κυκλοφορία ή καταστολή; Το πραγματικό δίλημμα.

mototriti Team

«Μιλάτε για πρόστιμα, όχι για παιδεία»: Τι μας έγραψε ένας αναγνώστης

Με αφορμή πρόσφατο άρθρο μας για τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, λάβαμε ένα εκτενές μήνυμα από αναγνώστη με πολυετή εμπειρία ως επαγγελματίας οδηγός, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το βασικό του επιχείρημα είναι ξεκάθαρο: τα νέα μέτρα εκλαμβάνονται περισσότερο ως εισπρακτικά και εκφοβιστικά, παρά ως μέρος μιας συνεκτικής στρατηγικής για την οδική ασφάλεια.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι η αυστηροποίηση έρχεται σε μια χώρα με ελλιπή κυκλοφοριακή αγωγή, προβληματική εκπαίδευση οδηγών και εγκαταλελειμμένο οδικό δίκτυο. «Μας ζητούν να εφαρμόσουμε κατά γράμμα έναν αυστηρό ΚΟΚ, χωρίς να έχουν προηγηθεί οι βάσεις», σημειώνει, θέτοντας το ερώτημα αν η τιμωρία μπορεί από μόνη της να αλλάξει συμπεριφορές. Με βάση τα παραπάνω πιστεύουμε ότι πολλοί θα συμφωνήσουν μαζί του.
 

Τα επιχειρήματα υπέρ της αυστηροποίησης: Ασφάλεια πάνω απΆ όλα

Από την άλλη πλευρά, η κρατική θέση –όπως έχει εκφραστεί επανειλημμένα– υποστηρίζει ότι η αυστηροποίηση ήταν αναγκαία. Τα τροχαία δυστυχήματα παραμένουν σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα και η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται ψηλά στους σχετικούς δείκτες σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η λογική είναι απλή: αυξημένα πρόστιμα, αφαίρεση αδειών και αυτοματοποιημένοι έλεγχοι (κάμερες, ψηφιακές κλήσεις) λειτουργούν αποτρεπτικά. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, ο φόβος της ποινής είναι ο μόνος τρόπος να αλλάξει γρήγορα μια παγιωμένη, επικίνδυνη οδηγική συμπεριφορά. Επιπλέον, επισημαίνεται ότι πολλές παραβάσεις που σήμερα χαρακτηρίζονται «ήπιες» –όπως η υπερβολική ταχύτητα ή η χρήση κινητού– συνδέονται άμεσα με θανατηφόρα ατυχήματα.
Υπό αυτό το πρίσμα, ο νέος ΚΟΚ δεν θεωρείται υπερβολικός, αλλά καθυστερημένος. Σίγουρα σε όλους μας έχει τύχει κάποιο περιστατικό στο δρόμο που κάποιος οδηγός αυτοκινήτου επειδή ήταν αφηρημένος στο κινητό του παραλίγο να μας «μαζέψει».
 

Καμία αναλογικότητα στα πρόστιμα και χωρίς υποδομές

Εδώ όμως εντοπίζεται η βασική ένσταση του αναγνώστη – και όχι μόνο. Πώς εφαρμόζεις τόσο αυστηρές ποινές σε μια χώρα όπου ο μέσος μισθός παραμένει χαμηλός; Πρόστιμα που φτάνουν το 40% ή 50% ενός μηνιαίου εισοδήματος μπορεί να είναι ανεκτά σε χώρες με πολλαπλάσια αγοραστική δύναμη, όχι όμως στην ελληνική πραγματικότητα.
Επίσης υπάρχει και ζήτημα αναλογικότητας: αφαίρεση διπλώματος για παράνομο παρκάρισμα, ειδικά σε δίκυκλα, είναι ποινή που δύσκολα συναντάται αλλού. Παράλληλα πολλοί κάνουν λόγο για παράλογα όρια ταχύτητας σε επαρχιακούς δρόμους, όπου το όριο πέφτει στα 50 χλμ/ώρα σε μεγάλους άξονες, δημιουργώντας –κατά την άποψή πολλών αναγνωστών όχι μόνο του συγκεκριμένου που έθιξε το θέμα– περισσότερους κινδύνους παρά λύσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και την κατάσταση του οδικού δικτύου: δρόμοι με κακή συντήρηση, χαμηλό συντελεστή τριβής, ελλιπή σήμανση, με εξαίρεση ορισμένους αυτοκινητοδρόμους με διόδια. «Μπορείς να ζητάς απόλυτη συμμόρφωση όταν το ίδιο το κράτος δεν παρέχει στοιχειωδώς ασφαλείς υποδομές»;
 

Εκπαίδευση στην οδική κυκλοφορία ή καταστολή; Το πραγματικό δίλημμα

Το πιο κρίσιμο σημείο της παρέμβασής του αναγνώστη μας αφορά την εκπαίδευση. Πόσοι αποτυγχάνουν πραγματικά στις εξετάσεις οδήγησης και αν η διαδικασία απόκτησης διπλώματος αντανακλά ουσιαστικές δεξιότητες. Αναφέρει μάλιστα προσωπική εμπειρία, όπου ακόμη και επαγγελματίες του χώρου φαίνεται να αγνοούν βασικά ζητήματα, όπως η χρήση ταχογράφων.
Η άποψή του συνοψίζεται σε μια φράση: χωρίς οδηγική παιδεία από το σχολείο, χωρίς διαρκή επιμόρφωση και χωρίς παράδειγμα από τις ίδιες τις Αρχές, η αυστηροποίηση θα αποτύχει. Στον αντίποδα, το κράτος απαντά ότι η εκπαίδευση είναι μακροπρόθεσμο στοίχημα και ότι τα ατυχήματα απαιτούν άμεσες λύσεις στο «εδώ και τώρα».
Κάπου ανάμεσα βρίσκεται το πραγματικό ερώτημα που αναδύεται από αυτή τη συζήτηση: μπορεί η τιμωρία να προηγείται της παιδείας ή μήπως, χωρίς παιδεία, καμία τιμωρία δεν θα είναι ποτέ αρκετή;
Ο νέος ΚΟΚ ανοίγει έναν αναγκαίο διάλογο. Το αν θα οδηγήσει σε ασφαλέστερους δρόμους ή απλώς σε περισσότερες κλήσεις, θα φανεί στην πράξη. Το βέβαιο είναι ότι οι φωνές πολιτών σαν αυτή του αναγνώστη μας δείχνουν πως η κοινωνία ζητά κάτι περισσότερο από πρόστιμα: ζητά λογική, αναλογικότητα και ουσιαστική αλλαγή νοοτροπίας.