Γιατί φθείρονται τα ελαστικά σου ακόμη και όταν δεν οδηγείς;
Τα ελαστικά – ελπίζουμε – ότι είναι το μοναδικό σημείο επαφής της μοτοσυκλέτας με τον δρόμο και είναι υπεύθυνα για τη μεταφορά όλης της δύναμης, της επιτάχυνσης και του φρεναρίσματος στο οδόστρωμα.
Ο ήλιος και η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) βλάπτουν το ελαστικό σου
Η οξείδωση ευθύνεται για το «καφέτιασμα» στο πλάι του ελαστικού
Η θερμοκρασία και η υγρασία καταπονούν την γόμα
Παρατεταμένη ακινησία παραμορφώνει την γόμα στο σημείο επαφής
Ο ήλιος και η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) βλάπτουν το ελαστικό σου
Τα ελαστικά – ελπίζουμε – ότι είναι το μοναδικό σημείο επαφής της μοτοσυκλέτας με τον δρόμο και είναι υπεύθυνα για τη μεταφορά όλης της δύναμης, της επιτάχυνσης και του φρεναρίσματος στο οδόστρωμα. Η πρόσφυση που προσφέρουν βασίζεται στην τριβή μεταξύ της γόμας και της ασφάλτου. Η γόμα, ως ιξωδοελαστικό υλικό, παραμορφώνεται, θερμαίνεται και «κολλά» μικροσκοπικά στην επιφάνεια του δρόμου, δημιουργώντας πρόσφυση τόσο μέσω της μηχανικής παραμόρφωσης όσο και μέσω της μοριακής επαφής. Αυτές οι ιδιότητες είναι που επιτρέπουν στο ελαστικό να προσφέρει κράτημα και αίσθηση στον αναβάτη. Όταν όμως η χημική και φυσική σύσταση της γόμας αλλοιωθεί, η πρόσφυση μειώνεται δραστικά, ακόμα κι αν το πέλμα δείχνει οπτικά σε καλή κατάσταση. Και εδώ ακριβώς έρχονται οι παράγοντες φθοράς που δεν σχετίζονται με τη χρήση στον δρόμο, αλλά με το περιβάλλον και τον χρόνο.
Η υπεριώδης ακτινοβολία είναι από τους μεγαλύτερους «εχθρούς» του ελαστικού. Οι ακτίνες UV διασπούν σταδιακά τα πολυμερή του καουτσούκ, με αποτέλεσμα η γόμα να χάνει την ελαστικότητά της και να σκληραίνει. Το πρώτο σημάδι είναι οι λεπτές ρωγμές στην επιφάνεια, ιδιαίτερα στα πλαϊνά. Ακόμα κι αν το πέλμα φαίνεται καλό, η πρόσφυση μπορεί να έχει μειωθεί σημαντικά.
Η οξείδωση ευθύνεται για το «καφέτιασμα» στο πλάι του ελαστικού
Η οξείδωση είναι μια αργή αλλά συνεχής χημική διεργασία που επηρεάζει τα ελαστικά ανεξάρτητα από τη χρήση τους. Το οξυγόνο και το όζον της ατμόσφαιρας αντιδρούν με τη γόμα, αλλοιώνοντας σταδιακά τη δομή της. Για να αντιμετωπιστεί αυτό, οι κατασκευαστές προσθέτουν στο καουτσούκ οργανικές ενώσεις που προστατεύουν από το όζον (antiozonants), τα οποία προστατεύουν το ελαστικό και από την υπεριώδη ακτινοβολία και την πρόωρη γήρανση. Με την πάροδο του χρόνου, αυτά τα πρόσθετα μετακινούνται φυσικά προς την επιφάνεια του ελαστικού. Όταν έρθουν σε επαφή με το οξυγόνο και την UV ακτινοβολία, προκαλούν το γνωστό καφέ φιλμ στα πλαϊνά, ένα φαινόμενο γνωστό ως «καφέτιασμα» του ελαστικού. Αν και αισθητικά δεν είναι ευχάριστο, το καφέτιασμα δεν αποτελεί βλάβη· αντίθετα, είναι ένδειξη ότι το ελαστικό «αμύνεται» ενεργά απέναντι στην οξείδωση, διατηρώντας τη γόμα πιο εύκαμπτη και ανθεκτική στον χρόνο. Ωστόσο, η παρατεταμένη έκθεση σε ήλιο, θερμότητα και οξειδωτικούς παράγοντες επιταχύνουν τις διαδικασίες φθορές και τα προστατευτικά πρόσθετα έχουν περιορισμένο χρόνο δράσης.
Η θερμοκρασία και η υγρασία καταπονούν την γόμα
Η θερμοκρασία και η υγρασία παίζουν καθοριστικό ρόλο στη μακροχρόνια κατάσταση των ελαστικών, ακόμη και όταν η μοτοσυκλέτα δεν κινείται. Το καουτσούκ επηρεάζεται έντονα από τις θερμικές μεταβολές: οι υψηλές θερμοκρασίες επιταχύνουν τις χημικές αντιδράσεις στο εσωτερικό της γόμας, ενισχύοντας την οξείδωση και τη σκλήρυνση του υλικού, ενώ οι χαμηλές θερμοκρασίες μειώνουν την ελαστικότητά του, κάνοντάς το πιο άκαμπτο και ευάλωτο σε ρωγμές. Οι συνεχείς αυξομειώσεις θερμοκρασίας προκαλούν μικροσκοπικούς κύκλους διαστολής και συστολής στο ελαστικό. Με τον καιρό, αυτοί οι κύκλοι καταπονούν τη δομή της γόμας και των ενισχυτικών ινών, οδηγώντας σε πρόωρη γήρανση, ακόμα κι αν το πέλμα δεν έχει φθαρεί. Το φαινόμενο είναι πιο έντονο σε μοτοσυκλέτες που παραμένουν εκτεθειμένες σε εξωτερικούς χώρους, όπου οι αλλαγές από έντονη ζέστη σε μειωμένη θερμοκρασία κατά την διάρκεια της νύχτας είναι καθημερινές. Η υγρασία επιβαρύνει επιπλέον την κατάσταση. Σε περιβάλλοντα με υψηλή σχετική υγρασία, το νερό μπορεί να εισχωρήσει σταδιακά στη γόμα, επιταχύνοντας τη χημική αλλοίωση του καουτσούκ. Για αυτόν τον λόγο, η σωστή αποθήκευση σε σκιερό και στεγνό χώρο είναι εξίσου σημαντική με τη σωστή χρήση στον δρόμο
Παρατεταμένη ακινησία παραμορφώνει την γόμα στο σημείο επαφής
Ακόμη κι αν η μοτοσυκλέτα δεν κινείται, τα ελαστικά συνεχίζουν να «αναπνέουν». Η πολύμηνη ακινησία με το βάρος της μηχανής στο ίδιο σημείο μπορεί να προκαλέσει παραμόρφωση («flat spots»). Για αυτό τον λόγο, αν η μοτοσυκλέτα πρόκειται να αποθηκευτεί για μήνες, καλό είναι να τοποθετηθεί σε σταντ που ανυψώνουν τους τροχούς από το πάτωμα. Παράλληλα, η αποθήκευση κοντά σε καύσιμα ή οργανικούς διαλύτες επιταχύνει τη γήρανση της γόμας. Καταλήγοντας, αντιλαμβανόμαστε το πολυπαραγοντικό ζήτημα της διατήρησης της γόμας του ελαστικού στη βέλτιστη δυνατή κατάσταση, χωρίς καν να εξετάζουμε το σενάριο «δυναμικής» χρήσης στο δρόμο. Για αυτό καλό είναι να προσέχουμε τα λάστιχα στη μοτοσυκλέτα μας και να μην βασιζόμαστε μόνο στο πέλμα για να κρίνουμε αν μπορούν να λειτουργήσουν με ασφάλεια.
