Τι σκέφτεται ο οδηγός αυτοκινήτου όταν βλέπει μοτοσυκλέτα με βάση την ψυχολογία
Τι λένε οι ψυχολόγοι για τη σχέση αυτοκινήτου και μηχανής
Η αντίληψη του κινδύνου και το “δεν σε είδα” είναι η πρώτη σκέψη.
Θεωρούν τις μοτοσυκλέτες απρόβλεπτες - Η αβεβαιότητα και η ανάγκη για έλεγχο ξυπνά.
Νιώθουν έντονα την αίσθηση “αδικίας” όσο αφορά την κίνηση.
Yπάρχει και η αντίθετη πλευρά που αναγνωρίζει ότι ο αναβάτης είναι πιο εκτθειμένος.
Η αντίληψη του κινδύνου και το “δεν σε είδα” είναι η πρώτη σκέψη.
Ένα από τα πιο γνωστά φαινόμενα στην οδική συμπεριφορά είναι το λεγόμενο «δεν σε είδα». Σύμφωνα με την κλασική έρευνα Hurt Report (1981), ένα από τα βασικά αίτια ατυχημάτων με μοτοσυκλέτες είναι ότι οι οδηγοί αυτοκινήτων δεν αντιλαμβάνονται εγκαίρως την παρουσία τους.
Η εξήγηση βρίσκεται στην επιλεκτική προσοχή. Όπως δείχνουν μελέτες οδικής ψυχολογίας, όπως του Rumar (1990), ο ανθρώπινος εγκέφαλος τείνει να εντοπίζει πιο εύκολα μεγαλύτερα οχήματα, καθυστερώντας στην αναγνώριση μικρότερων, όπως οι μοτοσυκλέτες.
Ακόμα και όταν ο οδηγός κοιτάει προς τη μηχανή, μπορεί να μην την «επεξεργαστεί» πλήρως. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως “Look but fail to see”, όπως καταγράφεται και σε μελέτες των Clabaux et al. (2012).
Θεωρούν τις μοτοσυκλέτες απρόβλεπτες - Η αβεβαιότητα και η ανάγκη για έλεγχο ξυπνά.
Οι οδηγοί αυτοκινήτων νιώθουν μεγαλύτερη ασφάλεια όταν μπορούν να προβλέψουν τι θα κάνουν οι υπόλοιποι στον δρόμο. Σύμφωνα με τον Fuller (2005), η οδήγηση βασίζεται σε ένα σύστημα προσδοκιών: όταν κάτι ξεφεύγει από αυτό, δημιουργείται ένταση.
Η μοτοσυκλέτα, λόγω ευελιξίας και επιτάχυνσης, συχνά δεν εντάσσεται εύκολα σε αυτό το πλαίσιο. Η κίνηση ανάμεσα στα αυτοκίνητα ή οι γρήγορες αλλαγές θέσης δημιουργούν αίσθημα αβεβαιότητας, καθώς ο οδηγός δεν μπορεί να προβλέψει εύκολα την επόμενη κίνηση.
Νιώθουν έντονα την αίσθηση “αδικίας” όσο αφορά την κίνηση.
Σε συνθήκες μποτιλιαρίσματος, ενεργοποιείται ένας διαφορετικός μηχανισμός. Ο οδηγός αυτοκινήτου βλέπει τη μηχανή να κινείται, ενώ ο ίδιος παραμένει ακινητοποιημένος.
Σύμφωνα με τον Evans (2004), τέτοιες καταστάσεις σχετίζονται με την αντίληψη δικαιοσύνης στον δρόμο. Όταν κάποιος θεωρεί ότι άλλοι έχουν “πλεονέκτημα”, μπορεί να προκύψει εκνευρισμός ή αρνητική στάση, ακόμη κι αν δεν εκφράζεται άμεσα.
Δεν πρόκειται απαραίτητα για συνειδητή αντίδραση, αλλά για μια ψυχολογική σύγκριση που επηρεάζει τη συμπεριφορά.
Yπάρχει και η αντίθετη πλευρά που αναγνωρίζει ότι ο αναβάτης είναι πιο εκτθειμένος.
Παράλληλα όμως, υπάρχει και η αντίθετη πλευρά. Πολλοί οδηγοί αναγνωρίζουν ότι ο αναβάτης είναι πιο εκτεθειμένος στον κίνδυνο.
Σύμφωνα με έκθεση του OECD (2015) για την ασφάλεια των δικύκλων, η αντίληψη της ευαλωτότητας των αναβατών οδηγεί αρκετούς οδηγούς αυτοκινήτων σε πιο προσεκτική συμπεριφορά.
Αυτό εξηγεί γιατί σε αρκετές περιπτώσεις βλέπουμε οδηγούς να κρατούν αποστάσεις ή να αποφεύγουν απότομες κινήσεις όταν υπάρχει μηχανή κοντά τους.
Η πραγματική εικόνα στον δρόμο
Τελικά, η σχέση αυτοκινήτου και μοτοσυκλέτας δεν καθορίζεται από πρόθεση, αλλά από τον τρόπο που λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος μέσα στην πίεση του δρόμου.
Μελέτες όπως των Crundall et al. (2012) δείχνουν ότι η εμπειρία και η εξοικείωση με τις μοτοσυκλέτες βελτιώνουν σημαντικά την ικανότητα εντοπισμού τους.
Η λύση, σύμφωνα με την οδική ψυχολογία, βρίσκεται στην προβλεψιμότητα και την κατανόηση της οπτικής του άλλου. Όσο πιο καθαρές και αναμενόμενες είναι οι κινήσεις, τόσο μειώνεται η ένταση και αυξάνεται η ασφάλεια για όλους.
