Πώς η εμπειρία μπορεί να σε κάνει να υποτιμήσεις τον κίνδυνο

Από τις συνειδητές κινήσεις στον αυτόματο χειρισμό της μοτοσυκλέτας.
Η γνωστή στροφή μπορεί να κρύβει έναν διαφορετικό κίνδυνο.
Στις στροφές, η εμπειρία πρέπει να αφήνει περιθώριο για διορθώσεις.
Πώς να αξιοποιείς την εμπειρία χωρίς να χαλαρώνεις την προσοχή σου.

mototriti Team

Από τις συνειδητές κινήσεις στον αυτόματο χειρισμό της μοτοσυκλέτας.

Οι έμπειροι αναβάτες εκτελούν τις κινήσεις πιο αυτόματα, όμως η εξοικείωση με μια διαδρομή μπορεί να μειώσει την προσοχή τους όταν οι συνθήκες αλλάζουν
Η εμπειρία στη μοτοσυκλέτα βοηθά τον αναβάτη να αντιδρά πιο γρήγορα, να χειρίζεται με μεγαλύτερη άνεση τη μοτοσυκλέτα και να αναγνωρίζει πιθανούς κινδύνους. Υπάρχει, όμως, και μια λιγότερο προφανής πλευρά: όταν μια διαδρομή γίνεται υπερβολικά οικεία, ο εγκέφαλος αρχίζει να προβλέπει τι θα συναντήσει, με αποτέλεσμα να κινδυνεύει να παραβλέψει όσα έχουν αλλάξει. Το ζητούμενο δεν είναι να οδηγούμε με διαρκή ένταση, αλλά να διατηρούμε την προσοχή μας ακόμη και στους δρόμους που γνωρίζουμε καλά.



Όταν κάποιος μαθαίνει να οδηγεί μοτοσυκλέτα, χρειάζεται να συγκεντρώνεται σε κάθε επιμέρους ενέργεια: στο άνοιγμα του γκαζιού, στη χρήση του συμπλέκτη, στις αλλαγές ταχυτήτων και στον συντονισμό χεριών και ποδιών. Σύμφωνα με το μοντέλο μάθησης των Fitts και Posner, αυτή είναι η γνωστική φάση, κατά την οποία ο αναβάτης προσπαθεί να κατανοήσει και να εκτελέσει σωστά τις κινήσεις.
Με την εξάσκηση περνά στην συνειρμική φάση, όπου τα λάθη μειώνονται και οι κινήσεις γίνονται πιο ομαλές. Στη συνέχεια, στην αυτόνομη φάση, πολλές ενέργειες εκτελούνται σχεδόν χωρίς συνειδητή προσπάθεια. Η αλλαγή ταχύτητας, η διατήρηση της τροχιάς και ο έλεγχος του γκαζιού απαιτούν πλέον λιγότερη προσοχή.
Αυτή η αυτοματοποίηση είναι απαραίτητη για την ασφαλή οδήγηση, καθώς επιτρέπει στον αναβάτη να αφιερώνει περισσότερους νοητικούς πόρους στην κυκλοφορία και στην αναγνώριση κινδύνων. Το πρόβλημα ξεκινά όταν ο αυτοματισμός συνεχίζεται ακόμη και αφού έχουν αλλάξει οι συνθήκες.
 

Η γνωστή στροφή μπορεί να κρύβει έναν διαφορετικό κίνδυνο

Ας υποθέσουμε ότι ένας αναβάτης περνά καθημερινά από την ίδια στροφή. Γνωρίζει την ακτίνα της, πού πρέπει να τοποθετήσει τη μοτοσυκλέτα και ποια τροχιά τον εξυπηρετεί. Ένα πρωί, όμως, το οδόστρωμα είναι βρεγμένο ή έχει πέσει χώμα από κάποιο αγροτικό όχημα.
Η στροφή παραμένει ίδια, αλλά οι συνθήκες δεν είναι πλέον οι ίδιες. Αν ο αναβάτης βασιστεί αποκλειστικά στη συνηθισμένη του αντίδραση, μπορεί να καθυστερήσει να αντιληφθεί ότι χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.
Το ίδιο ισχύει για ένα όχημα σταματημένο μετά από τυφλή στροφή, μια μοτοσυκλέτα που έρχεται από το αντίθετο ρεύμα με μεγαλύτερη ταχύτητα ή ένα αυτοκίνητο που εισέρχεται απρόσμενα από έναν δρόμο που συνήθως έχει ελάχιστη κίνηση. Η εξοικείωση βοηθά στην πρόβλεψη, αλλά μπορεί να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση ότι γνωρίζουμε ήδη τι θα συμβεί.
 

Στις στροφές, η εμπειρία πρέπει να αφήνει περιθώριο για διορθώσεις

Το φαινόμενο γίνεται ιδιαίτερα σημαντικό στη σπορ οδήγηση σε επαρχιακούς και ορεινούς δρόμους. Ο αναβάτης μπορεί να γνωρίζει μια αλληλουχία στροφών και να έχει ήδη σχεδιάσει την τροχιά του πριν φτάσει στην πρώτη. Όμως, ένα όχημα που κινείται πιο ανοιχτά από το αναμενόμενο ή μια ξαφνική αλλαγή στην πρόσφυση μπορεί να ακυρώσει αυτό το σχέδιο.
Η μετατόπιση του σώματος σε σχέση με τη μοτοσυκλέτα μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της επιθυμητής τροχιάς με μικρότερη κλίση της μοτοσυκλέτας, απαιτεί όμως ελευθερία κινήσεων και περιθώριο για διορθώσεις. Σε μια απρόβλεπτη κατάσταση, η δυνατότητα προσαρμογής έχει μεγαλύτερη σημασία από την πιστή εφαρμογή μιας προκαθορισμένης γραμμής.



Η ουσιαστική διαφορά βρίσκεται ανάμεσα στην εμπειρία και τη συνήθεια. Η εμπειρία επιτρέπει στον αναβάτη να αξιοποιεί όσα έχει μάθει, ενώ η συνήθεια μπορεί να τον οδηγήσει στην επανάληψη των ίδιων κινήσεων χωρίς να αξιολογεί επαρκώς το παρόν. Ένας πραγματικά έμπειρος αναβάτης δεν είναι εκείνος που εκτελεί πάντα την ίδια κίνηση με ακρίβεια, αλλά εκείνος που αναγνωρίζει εγκαίρως πότε πρέπει να αλλάξει το σχέδιό του.
 

Πώς να αξιοποιείς την εμπειρία χωρίς να χαλαρώνεις την προσοχή σου

Η βελτίωση δεν απαιτεί κάποια ειδική προπόνηση. Ακόμη και σε μια συνηθισμένη διαδρομή, ο αναβάτης μπορεί να προσπαθεί συνειδητά να εντοπίζει τι έχει αλλάξει: νέα σημάδια στο οδόστρωμα, υγρασία, χαλίκια, διαφορετική κίνηση ή οχήματα σε σημεία όπου δεν τα περιμένει.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να οδηγεί με υπερβολική ένταση ή να αμφισβητεί κάθε κίνησή του. Σημαίνει ότι δεν πρέπει να συγχέει αυτό που περιμένει να συναντήσει με αυτό που υπάρχει πραγματικά μπροστά του.
Η σχετική έρευνα για την οπτική αναζήτηση και την αντίληψη κινδύνου δείχνει ότι η εμπειρία επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι αναβάτες παρατηρούν το περιβάλλον και αντιδρούν σε πιθανούς κινδύνους. Η εμπειρία, επομένως, είναι πολύτιμη όταν συνδυάζεται με διαρκή αξιολόγηση των συνθηκών.
Τελικά, η πραγματική δεξιότητα δεν είναι μόνο να γνωρίζεις πώς να πάρεις μια στροφή. Είναι να μπορείς να αναγνωρίσεις εγκαίρως ότι αυτή τη φορά χρειάζεται να την προσεγγίσεις διαφορετικά.